پیچیدگی‌های ژئوپلیتیک یک خط لوله گاز

خطوط لوله و حمل و نقل
شکل ظاهری
  • کوچکتر کوچک وسط بزرگ بزرگتر
  • فونت پیش فرض Helvetica Segoe Georgia Times

خط لوله نورد استریم 2 حالا با مشکلاتی همراه شده است. بیشتر این مشکلات مربوط به مخالفت دولت ایالات متحده با این خط لوله است. بلومبرگ هم اعلام کرده است که انگیزه‌های حمایتی دولت آلمان از این پروژه کاهش یافته است. برخی سیاستمداران در حزب آنگلا مرکل، صدراعظم آلمان، مخالفت خود را با این پروژه اعلام کرده‌اند. موضوع اوکراین مطرح است.

روسیه هنوز هم مجبور است بخش بزرگی از گاز صادراتی خود را از طریق اوکراین منتقل کند. اما نوراستریم 2 به این کشور امکان می‌دهد اوکراین را دور بزند و در نتیجه اهرم فشاری داشته باشد بر ضد اوکراین.
آلمان آخرین نقطه پروژه بحث برانگیز نورد استریم ۲ است که گاز طبیعی نورد استریم روسیه را از طریق دریای بالتیک به آلمان می رساند.

اما در مقصد این خط لوله، پیشتر آنگلا مرکل به دلیل حضور شرکت‌های بزرگ نفت و گاز اروپایی مثل رویال داچ شل و وینترشال در این پروژه از آن حمایت کرده بود. اما از سال گذشته میلادی فشار ایالات متحده و برخی کشورهای شرق اروپا، که هیچ گاه دلخوشی از روسیه نداشتند، باعث شد تا مرکل نورداستریم 2 را تهدیدی علیه اوکراین بنامد.

حالا دستگیری ملوانان اوکراینی در روسیه وضعیت را بدتر کرده است. بسیاری در آلمان به این پروژه به چشم یک مسوولیت ژئوپلیتیکی نگاه می‌کنند.

سفیر ایالات متحده در آلمان زمانی گفته بود که قرار نیست فقط گاز روسیه از نورداستریم 2 بیاید، قرار است سیاست‌های روسیه هم همراه آن بیایند.

در مجلس نمایندگان آمریکا هم هر دو حزب اصلی این کشور نورد استریم 2 را پروژه‌ای بر ضد امنیت انرژی اروپا تلقی کرده‌اند و از ترامپ خواسته‌اند تا از تمام توان خود برای تامین امنیت انرژی اروپا در مقابل روسیه استفاده کند. ایالات متحده بارها تهدید کرده است که این پروژه را تحریم خواهد کرد.

آنچه که مسلم است تهدیدات ایالات متحده بر ضد پروژه نورد استریم 2، تنها به دلیل جلوگیری از نفوذ روسیه در اروپا نیست.

جایی برای سلطه یک ابرقدرت گازی جدید

در کنفرانس گاز برلین، وود کلارک پرایس، مشاور وزیر در امور اقتصادی در سفارت ایالات متحده در برلین، گفته بود که LNG ایالات متحده به سرعت رقابتی می‌شود چون هزینه‌های تولید آن کاهش می‌یابد.

از سویی S&P گلوبال پلاتس هم گفته است که LNG ایالات متحده هم جذابیت پیدا کرده و هم مقرون به صرفه‌تر می‌شود. ما مطمئن هستیم که ایالات متحده می‌تواند در این زمینه در اروپا رقابت کند.

آمریکا حالا ثابت کرده است که می‌تواند یکی از بازیگران اصلی در حوزه LNG باشد و در این میان، چه چیز بهتر از مشتریان اروپایی.

وقتی قرار است شرکت‌های آمریکایی منتفع شوند، چه بهتر که بحث امنیت انرژی اروپا برای آمریکا مهم شود. بنابراین اروپا دست از گاز روسیه بکشد تا شرکت‌های آمریکایی به سود برسند. معامله خوبی است برای تامین امنیت انرژی اروپا!

ایالات متحده در حالی چنین معامله‌ای با اروپا را در پیش گرفته است که در آخرین اجلاس ناتو همین کشورها را تهدید به جنگ تجاری کرده بود مگر اینکه موافقت کنند گاز بیشتری از آمریکا خریداری کنند.
کمسیون اروپا هم تحت فشار آمریکا اعلام کرده است اگر قیمت گاز تحویلی از ایالات متحده منصفانه و رقابتی باشد، این اتحادیه حاضر است وارد چنین قماری شود.

اروپا هنوز هم 40 درصد از گاز مورد نیاز خود را از طریق روسیه تامین می‌کند. با این حال بسیاری از کشورهای شرق اروپا دلخوشی به گاز روسیه ندارند. لهستان یکی از کشورهای شدیدا مخالف پروژه نورداستریم 2 است. مقامات لهستانی یک قرارداد 24 ساله با وزارت انرژی ایالات متحده امضا کرده‌اند تا بتوانند سهم LNG آمریکا را در سبد وارداتی خود افزایش دهند. یعنی دهن کجی به روسیه.

لهستانی‌ها می‌گویند «بازار گاز طبیعی مایع دنیا در حال توسعه است و به ما امکان می‌دهد که بهترین پیشنهادات را در این بازار انتخاب کنیم». آنها مدعی‌اند ما یک قرارداد متفاوت با شرکت LNG ایالات متحده امضا کردیم. این نوع گاز ۲۰ تا ۳۰ درصد ارزان‌تر از آن گازی است که ما هم اکنون از روسیه می‌خریم.

البته در اواخر ماه نوامبر لهستان با نروژ هم به توافقی برای انتقال گاز نروژ به لهستان از طریق یک خط لوله در دریای بالتیک رسیده بودند. این خط لوله 900 کیلومتر طول دارد. و ساخت آن از 2022 آغاز می‌شود. یعنی زمانی که قرارداد گاز میان لهستان و شرکت دولتی انرژی روسیه «گازپروم» به پایان می‌رسد.

رقیبی هم در راه است

مشکل نورداستریم 2 تنها دونالد ترامپ و تحریم‌های ایالات متحده علیه روسیه به دلیل دخالت در اوکراین نیست. نورد استریم 2 حالا رقیبی تازه یافته است. خط لوله گاز «اِست مد». خط لوله‌ای که قرار است گاز اسرائیل را از طریق یونان و ایتالیا به اروپا برساند.

«است مد» EastMed خط لوله‌ای است بین قبرس، یونان و اسرائیل تا به اروپا. انتظار می‌رود این خط لوله 10 میلیارد متر مکعب گاز طبیعی را به اتحادیه اروپا برساند. ایالات متحده نیز از این پروژه حمایت می‌کند.
روسیه در حال حاضر روابط حسنه‌ای با ترکیه دارد. و ترکیه هم به خاطر مسائل سیاسی خود با خط لوله «است مد» مخالف است. و حتی می‌تواند به عنوان مانعی بالقوه بر سر راه اجرای این خط لوله عمل کند.

سوای ترکیه، اسرائیل با موانع دیگری هم بر سر اجرای این خط لوله رو‌به‌روست. به غیر از مباحث مربوط به هزینه‌های «است مد» به عنوان طولانی‌ترین و عمیق ترین خط لوله جهان، البته اگر ساخته شود؛ مسائل امنیتی و تنش با حزب الله لبنان هم مطرح است. سایه حزب الله همیشه می‌تواند بر سر این خط لوله باشد.

به هر حال ولادیمیر پوتین، در وضعیت بغرنجی به دام افتاده است. فروش گاز به اروپا برای پوتین ارزشی حیاتی دارد. اما اروپایی‌ها هم برای خود شرط و شروطی دارد. شروطی که با سیاست‌های پوتین همسو نیستند.

پر خواننده ترین اخبار