روانکارهای صنعتی: روغن پایه (بخش اول)

دانستنی پست
شکل ظاهری
  • کوچکتر کوچک وسط بزرگ بزرگتر
  • فونت پیش فرض Helvetica Segoe Georgia Times

 

همانطور که می دانید روغن های موتور دو وظیفه اصلی روان کاری و تمیزکاری را در موتور خودروها انجام می دهند. بسته به نوع موتور از لحاظ قدرت و سرعت تولیدی و همچنین آلیاژهای به کار رفته در قطعاتی همچون پیستون، سیلندر، سوپاپ و یا قطعات لاستیکی و خاص مانند کاسه نمد، واشرها، یاطاقان و دیگر قطعات، روغن موتور مناسب می تواند عملیات روان کاری و تمیزکاری را به بهترین شکل ممکن انجام دهد.

  • روغن موتور کاربردهای زیادی دارد از جمله آنها می توان به مواردی همچون
  • کاهش اصطکاک و ساییدگی بین قطعات موتور خودرو
  • جذب آلودگی ها و ذرات لجنی رسوب شده حاصل از کارکرد و احتراق موتور و تمیز نگاه داشتن آن
  • کاهش گرمای حاصل از کارکردن موتور و خنک کردن موتور
  • امکان آب بندی قطعات خودرو و روان سازی حرکت قطعات

روغن های موتور بطور کلی از ترکیب روغن های پایه و مواد افزودنی بدست می آیند. روغن های پایه از لحاظ حجمی مهمترین جزء تشکیل دهنده روانکارها می باشند و از لحاظ وزنی به طور متوسط بیش از ۹۵ درصد ساختار یک روانکار را تشکیل می دهند. در برخی از روانکارها همانند روغن هاي کمپرسور و هیدرولیک ۹۹ درصد روغن پایه و ۱ درصد آن را مواد افزودنی تشکیل می دهند. از طرفی برخی دیگر از روانکارها مانند سیالات فلزکاری، گریس ها یا روغن دنده هاي صنعتی شامل حدودا ۳۰ درصد مواد افزودنی هستند.

روغن پایه را می توان از منابع نفتی یا غیر نفتی به دست آورد. بیشتر روغن پایه مصرفی در جهان امروزه از پالایش نفت خام به دست می آید. از آنجا که بخش عمده ای از روغن پایه ی مورد استفاده در تولید روانکارها از منابع نفتی به دست می آید ، صنعت روغن پایه به عنوان قسمتی از صنایع نفت به شمار می رود .

ویژگی های روغن های پایه به دست آمده از نفت وابسته به نوع نفت خام و عملیات پالایش است. از آنجا که نفت خام حاوي ترکیبات مختلفی از قبیل هیدروکربن هاي پارافینیک ، نفتنیک، آروماتیک و همچنین ترکیبات گوگرد دار می باشند ، روغن های پایه نیز متشکل از این ترکیبات هستند.

باید توجه داشت که روغن پایه فقط بر اساس خواص فیزیکی و شیمیایی دسته بندي می شود و نه بر اساس روش تولید. این بدان معناست که روش تولید به تنهایی بیانگر سطح کیفیت روغن پایه نمی باشد. براي بهبود کیفیت روغن پایه باید درصد ترکیبات سیرنشده و گوگرد موجود در آن کاهش و شاخص گرانروی روغن را افزایش داد. براي دست یافتن به این هدف، از فرآیندهای مختلف پالایش استفاده می شود.

روغ پايه ها بطور کلی به سه دسته ی معدنی، سنتزی و طبيعی تقسیم بندی می شوند.

‌وغن پاي های معدنی که بيشتر مورد استفاده قرار م گيرند شامل دو گروه روغ های پارافينيک و نفتنيک می باشند که از تصفيه‌ ی نفت خام ‌بدست می‌آيند.

روغن های پایه پارافینیک

امروزه بسیاري از روانکارهاي مورد استفاده در ماشین آلات در جهان از روغن هاي پارافینیک ساخته می شوند . این روغن ها را هیدروکربن هاي نرمال و ایزو یا شاخه دار تشکیل می دهند. ممکن است در ساختمان این روغن ها مقادیري از روغن هاي نفتنیک نیز وجود داشته باشد. این روغن‌ها را هیدروکربن‌های نرمال (هیدروکربنهای راست زنجیر بلند) و هیدروکربن‌های ایزو یا شاخه‌دار تشکیل می‌دهند. در مقایسه با روغ های نفتنیک، روغ های پارافینیک دارای خواص زیر هستند:

  • مقاومت بالا در مقابل اکسید شدن
  • نقطه‌ی ریزش بالاتر
  • شاخص گرانروی بالاتر
  • فراریت کم و در نتیجه نقطه‌ی اشتعال بالا
  • وزن مخصوص پایین

روغن های نفتنیک

روغنهاي پایه نفتنیک از نفت خامهایی تولید میگردند که فاقد مواد پارافینی بوده و داراي درصد بالایی مواد نفتنیک که شامل هیدروکربن هاي حلقوي سیر شده یک یا چند حلقه اي هستند می باشند. روغنهاي پایه نفتنیک به دلیل نداشتن مواد پارافینی نقاط ریزش بسیار پایینی دارند و به همین دلیل در فرمولاسیون روغنهاي مخصوص سیستمهاي تبرید از آنها استفاده میشود.

این روغن ها در مقایسه با روغن هاي پارافینیک داراي خواصی همچون

  • مقاومت نه چندان خوب در مقابل اکسیدشدن
  • نقطه‌ی ریزش پایین‌تر به دلیل نداشتن واکس
  • شاخص گرانروی پایین‌تر
  • فراریت بالاتر و در نتیجه نقطه‌ی اشتعال پایین‌تر
  • چگالی نسبی بالاتر
  • خاصیت حل‌کنندگی بهتر

روغن هاي نفتنیک به طورکلی براي محدوده دمایی کم و هنگامی که نقطه ریزش پایین مورد نیاز باشد ، مخصوصا در روغن هاي هیدرولیک، روغن های سردکننده، روغن هاي فرآیند تولید لاستیک، روغن هاي فلزکاري به خوبی در روانکارهاي سیلندر براي موتورهاي بزرگ و گریس ها قابل استفاده می باشند.

تنها از چند میدان نفتی در جهان میتوان نفت خام نفتنیک استخراج نمود. تقریبا تمامی میادین نفتی منطقه خاورمیانه ماهیت پارافینیک دارند و لذا روغن پایه حاصل از پالایش آنها نیز پایه پارافینک میباشد.

 

انواع روغن پایه | روغن پایه چیست | روغن پایه ایرانول | روغن پایه sn150 | روغن پایه ویرجین | روغن پایه پارافینیک | روغن پایه پارافین | روغن پایه تصفیه اول | روانکاری صنعتی | روانکار صنعتی | انواع روانکارهای صنعتی | base oil | روغن موتور | روغن هیدرولیک